Bardzo nietypowe objawy menopauzy można rozpoznać po tym, że pojawiają się równolegle z innymi symptomami przekwitania i nie mają innego jednoznacznego wyjaśnienia medycznego. Są efektem spadku estrogenów, który zaburza pracę układu nerwowego, skóry, naczyń krwionośnych i metabolizmu, powodując m.in. szumy uszne, mrowienie, suchość oczu czy zmiany poznawcze.
W jaki sposób powstają nietypowe objawy menopauzy?
Mechanizm powstawania nietypowych objawów jest bezpośrednio związany ze spadkiem poziomu estrogenów, które wpływają na różne układy organizmu:
- Układ nerwowy – estrogeny chronią neurony i wpływają na przewodnictwo nerwowe[7], dlatego ich niedobór może powodować mrowienie, drętwienie czy mgłę mózgową.
- Skóra i błony śluzowe – estrogeny regulują produkcję kolagenu i nawilżenie[8], więc ich spadek prowadzi do suchości oczu, pieczenia jamy ustnej i świądu skóry.
- Układ krążenia – hormony wpływają na elastyczność naczyń krwionośnych[9], co może wywoływać szumy uszne czy zmiany ciśnienia.
- Metabolizm – zmiany hormonalne wpływają na biologię komórek tłuszczowych oraz dystrybucję tkanki tłuszczowej[10], co może prowadzić do obrzęku lipidowego.
Nietypowe objawy menopauzy
Menopauza dla wielu kobiet to okres wielu zmian w organizmie, na które trudno jest się wcześniej przygotować.
W trakcie przekwitania widoczne są nie tylko te powszechnie znane i typowe objawy menopauzy, jak uderzenia gorąca czy zlewne poty. U niektórych kobiet ujawniają się również bardzo nietypowe objawy menopauzy, takie jak szum w uszach czy suchość oczu, które zazwyczaj nie są kojarzone z przekwitaniem.
Nietypowe objawy menopauzy mogą obejmować:
- Zaburzenia neurologiczne – w tym szumy uszne, szczypanie, mrowienie i drętwienie kończyn, bóle i zawroty głowy.
- Problemy z układem moczowo-płciowym – takie jak nietrzymanie moczu.
- Zmiany skórne – świąd, suchość skóry.
- Dolegliwości żołądkowe – w szczególności nudności, zaparcia, wzdęcia.
- Problemy z owłosieniem – nadmierne owłosienie ciała, wypadanie włosów.
- Zaburzenia równowagi i orientacji przestrzennej – zawroty głowy niezwiązane z uderzeniami gorąca.
- Problemy z termoregulacją – stała wrażliwość na zimno, dreszcze bez przyczyny.
- Zmiany w jamie ustnej – metaliczny posmak, zaburzenia smaku, problemy z dziąsłami.
- Elektryczne impulsy – uczucie porażenia prądem w różnych częściach ciała.
- Zespół niespokojnych nóg – nieprzyjemne uczucia w kończynach dolnych, szczególnie wieczorem.
Mimo że te dziwne objawy przekwitania nie są wymieniane w podręcznikach, to mogą być bardzo uciążliwe, a czasem nawet utrudniają codzienne funkcjonowanie. Przyjrzyjmy się bliżej najczęstszym z nich!
1. Szumy uszne
Szumy i piski w uszach są nietypowym objawem menopauzy, jednak mimo to skarży się na nie wiele kobiet przechodzących przez ten okres. Do tej pory nie jest do końca jasne, dlaczego się one pojawiają – prawdopodobnie winne są doświadczane w tym czasie zmiany hormonalne.
Szumy w uszach same w sobie najprawdopodobniej nie świadczą o początkach menopauzy. Jeśli jednak występują z innymi objawami, np. uderzeniami gorąca, mogą wskazywać na przekwitanie.
2. Bóle kręgosłupa i kości
Specjaliści rzadko kiedy wiążą bóle kości i kręgosłupa u kobiet z możliwością rozpoczęcia przekwitania. Wynika to głównie z faktu, że ich przyczyn może być wiele, od błahej infekcji po przewlekłe schorzenia, jak np. choroba zwyrodnieniowa czy reumatoidalne zapalenie stawów. Dlatego w pierwszej kolejności należy je wykluczyć, aby szukać przyczyn mniej typowych.
Na bóle kości i kręgosłupa w okresie menopauzy skarży się wiele kobiet. Ten tajemniczy i dziwny objaw przekwitania najprawdopodobniej jest związany z obniżeniem poziomu estrogenów we krwi[1].
Hormony te bowiem nie tylko pełnią niezwykle istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu rozrodczego kobiety, ale wpływają na zdrowie całego organizmu. Między innymi dbają o utrzymanie prawidłowej gęstości i wytrzymałości kości.
Wraz z wygasaniem czynności jajników kości ulegają osłabieniu. Wiąże się to z większym ryzykiem dolegliwości bólowych, m.in. bólu kręgosłupa i innych stawów. Spadek poziomu estrogenów sprzyja również rozwojowi osteoporozy, predysponującej do złamań.
3. Szczypanie, mrowienie i drętwienie kończyn
Do bardzo nietypowych objawów menopauzy, o których zazwyczaj niewiele się mówi, zalicza się również różnorodne zaburzenia czucia w obrębie skóry ciała. Pacjentki w trakcie przekwitania mogą skarżyć się na dziwne uczucie mrowienia, drętwienia, kłucia lub szczypania skóry rąk i nóg.
Mimo że są to objawy, o których zazwyczaj nie wspomina się w kontekście menopauzy, to może się skarżyć na nie spora część kobiet w tym okresie[2]. Część z nich nawet nie zdaje sobie z tego sprawy, ponieważ łatwo jest te dolegliwości przypisać infekcji, złemu samopoczuciu czy przemęczeniu. Na szczęście zazwyczaj całkowicie mijają one po zakończeniu menopauzy.
4. Syndrom suchego oka
Najdziwniejsze dolegliwości przed menopauzą? Jedną z nich jest syndrom suchego oka. Zmiany hormonalne w przebiegu menopauzy mogą być przyczyną suchości oczu. Prawdopodobnie jest ona związana z upośledzeniem – w wyniku zmian hormonalnych – pracy gruczołów oka produkujących substancje łojowe chroniące film łzowy przed parowaniem[3]. Spojówka jest wtedy gorzej nawilżona, co daje uciążliwe uczucie suchości.
Objawy zespołu suchego oka w przebiegu menopauzy można spróbować złagodzić dostępnymi bez recepty kroplami lub maściami do oczu. Zawierają one substancje o nawilżającym działaniu na spojówkę, dzięki czemu możliwe jest zmniejszenie uciążliwych dolegliwości.
5. Swędzenie skóry
Świąd skóry to kolejny nietypowy objaw menopauzy, który jednak jest niezwykle powszechnym problemem. Wynika on przede wszystkim ze zmian hormonalnych, szczególnie ze spadku poziomu estrogenów we krwi. Estrogeny wspierają prawidłowe funkcjonowanie skóry, dbają o jej odpowiednie nawilżenie, strukturę i sprężystość[8].
W trakcie menopauzy oraz po niej skóra staje się cieńsza, podatniejsza na zmarszczki oraz mniej nawilżona. Zmiany te mogą być przyczyną uporczywego świądu skóry. Tę dolegliwość można skutecznie zwalczyć przy pomocy intensywnie nawilżających olejków, kremów bądź maseł do ciała.
Warto wybierać produkty przebadane, przeznaczone dla skóry wrażliwej i niezawierające substancji zapachowych czy silnych detergentów.
6. Wypadanie włosów
Wypadanie włosów również jest dość częstym, chociaż rzadko rozpoznawalnym objawem menopauzy.
W okresie przekwitania nie tylko obniża się poziom estrogenów w organizmie kobiety, ale również pojawia się względna przewaga męskich hormonów płciowych nad żeńskimi[4]. Mimo że poziom testosteronu się nie zwiększa, to jednak estrogeny obniżają się tak istotnie, że ich działanie może być stłumione przez krążące w organizmie androgeny.
To właśnie przede wszystkim ta dysproporcja między męskimi i żeńskimi hormonami płciowymi jest odpowiedzialna za łysienie w okresie menopauzy. Jest to też wyjaśnienie, dlaczego w czasie przekwitania wiele kobiet doświadcza łysienia typu męskiego – po prostu w tym okresie w organizmie kobiety dominującą rolę pełnią androgeny.
7. Nadmierne owłosienie na ciele
Wiele kobiet w okresie przekwitania zauważa u siebie również kolejny nietypowy objaw menopauzy: nadmierne owłosienie ciała.
Włoski mogą zacząć rosnąć w miejscach typowych dla mężczyzn – nad ustami (wąsik), na brzuchu, piersiach czy wewnętrznych powierzchniach ud. Podobnie jak wypadanie włosów, jest to związane ze spadkiem estrogenów oraz dominacją męskich hormonów płciowych w organizmie kobiety[12].
Istnieje kilka sposobów na to, w jaki sposób można poradzić sobie z nadmiernym owłosieniem po menopauzie.
Część kobiet decyduje się na regularne golenie, jednak dla wielu jest to mało komfortowe rozwiązanie. Niechcianych włosków można się skutecznie pozbyć np. przy pomocy depilacji laserowej.
8. Pieczenie jamy ustnej i zespół piekących ust
Pieczenie jamy ustnej to bardzo nietypowy objaw menopauzy. Jest ono powiązane ze zmianami w błonie śluzowej jamy ustnej pod wpływem obniżania się poziomu estrogenów. Poza pieczeniem obserwuje się m.in. takie objawy, jak: zmniejszona produkcja śliny i jej obniżona jakość, zaburzenia smaku, uczucie obrzęku w ustach, zwiększoną podatność na infekcje w obrębie jamy ustnej i próchnicę[11].
9. Zmiana głosu
Dziwnym objawem przekwitania, który potrafi zaniepokoić, jest zmiana barwy głosu, najczęściej na niższą. Czasem pojawia się również łagodna chrypka. Obserwuje się także osłabienie głosu i jego matowienie.
Krtań zalicza się do drugorzędowych cech płciowych. Budowa oraz możliwości fałdów głosowych, a więc i brzmienie oraz siła głosu, są ściśle powiązane z przemianami hormonalnymi[12]. U kobiet w okresie menopauzy struny głosowe mogą stać się grubsze, gorzej nawilżone i słabsze, przez co głos jest niższy, mniej dźwięczny, a mówienie wiąże się z większym wysiłkiem, zwłaszcza u osób, które pracują głosem.
10. Obrzęk lipidowy
Okresy znacznych wahań hormonalnych w życiu kobiety sprzyjają rozwojowi obrzęku tłuszczowego, czyli lipodemii.
Objawia się on nadmiernym i nieprawidłowym nagromadzeniem tkanki tłuszczowej wokół ud i innych obszarów kończyn dolnych[6]. Może znacząco zwiększyć obwód ud i często przyprawia kobiety o spore kompleksy.
W dodatku tkanka tłuszczowa w obrzęku lipidowym często jest oporna na próby zwalczenia jej dietą czy ćwiczeniami.
11. Nietypowe objawy psychiczne i poznawcze
Menopauza może powodować również mniej znane objawy psychiczne, które często są mylone z innymi zaburzeniami.
- Mgła mózgowa – uczucie zamglenia umysłu, trudności z koncentracją i problemy z pamięcią krótkotrwałą. Kobiety zgłaszają problemy z wykonywaniem codziennych zadań wymagających skupienia oraz trudności z zapamiętywaniem nowych informacji.
- Nasilone lęki społeczne – niektóre kobiety po raz pierwszy doświadczają silnego lęku przed wychodzeniem z domu lub kontaktami społecznymi, które wcześniej nie sprawiały problemów.
- Zmiany osobowości – zwiększona drażliwość, spadek pewności siebie i poczucie „obcości wobec samej siebie”. Wiele kobiet czuje, jakby nie poznawały swojej reakcji na codzienne sytuacje.
- Zaburzenia snu niezwiązane z uderzeniami gorąca – bezsenność, płytki sen i częste przebudzenia bez wyraźnej przyczyny, które mogą wystąpić nawet przy braku nocnych potów.
Te objawy wynikają ze zmian w funkcjonowaniu neuroprzekaźników w mózgu, szczególnie serotoniny i dopaminy, pod wpływem spadku estrogenów.
Jak poradzić sobie z nietypowymi objawami menopauzy?
Jeśli nietypowe objawy menopauzy bardzo mocno ci dokuczają, w pierwszej kolejności udaj się do lekarza ginekologa. U części kobiet jest bowiem możliwe włączenie hormonalnej terapii zastępczej, która może pomóc poradzić sobie z najbardziej uporczywymi dolegliwościami.
O rozpoczęciu takiej terapii powinien jednak decydować specjalista, ponieważ może ona nieść ze sobą istotne dla zdrowia skutki uboczne.
Niektóre dziwne objawy menopauzy można spróbować zwalczać samodzielnie przy pomocy domowych sposobów. Warto jednak zdawać sobie sprawę, że nie każdemu one pomogą, ponieważ każda kobieta jest inna i doświadcza innych objawów w tym trudnym okresie życia.
Ważne sygnały alarmowe: Jeśli doświadczasz silnych bólów w klatce piersiowej, nagłych zaburzeń widzenia, uporczywych bólów głowy lub problemów z oddychaniem, skontaktuj się natychmiast z lekarzem – mogą to być oznaki poważniejszych powikłań wymagających pilnej interwencji medycznej.
Do najczęściej stosowanych domowych sposobów na niestandardowe objawy przekwitania zalicza się:
- Stosowanie kremów nawilżających i natłuszczających, kropel do oczu, sztucznej śliny i nawilżających globulek dopochwowych w przypadku uogólnionej suchości.
- Stosowanie dostępnych bez recepty opartych na ziołowych ekstraktach preparatów dla kobiet w okresie menopauzy, takich jak lek oparty na naturalnych składnikach Remifemin®, który zawiera pluskwicę groniastą łagodzącą uderzenia gorąca i inne dolegliwości.
- Używanie wcierek lub preparatów z minoksydylem, pobudzających porost włosów i zapobiegających łysieniu.
- Regularną aktywność fizyczną, która może pomóc złagodzić bóle kręgosłupa i stawów.
- Techniki relaksacyjne i oddechowe – joga, medytacja lub ćwiczenia oddechowe mogą zmniejszyć ataki paniki i poprawić jakość snu.
- Suplementację witamin – szczególnie witaminy D, B12 i magnezu, które wspierają układ nerwowy i mogą łagodzić mgłę mózgową.
- Ograniczenie kofeiny i alkoholu – może zmniejszyć nadwrażliwość sensoryczną i poprawić jakość snu.
- Prowadzenie dziennika objawów – pomoże zidentyfikować wzorce i triggery, co ułatwi rozmowę z lekarzem.
- Ćwiczenia stabilizacyjne przy zaburzeniach równowagi.
- Higiena snu przy problemach neurologicznych – regularne godziny, unikanie ekranów przed snem.
- Ćwiczenia umysłowe na mgłę mózgową – krzyżówki, czytanie, unikanie wielozadaniowości.
- Trzymanie odpowiedniej diety i picie wystarczającej ilości wody.
Bardzo nietypowe objawy menopauzy – FAQ
1. Jakie są neurologiczne objawy menopauzy?
Do nietypowych objawów menopauzy o charakterze neurologicznym należą mrowienie, drętwienie i szczypanie kończyn, a także bóle i zawroty głowy.
2. Czy przy menopauzie boli w klatce piersiowej?
Ból w klatce piersiowej należy do nietypowych objawów przy menopauzie, ale zmiany hormonalne mogą powodować dolegliwości ze strony układu sercowo-naczyniowego. Uczucie kłucia, ucisku lub kołatania serca bywa związane ze spadkiem estrogenów, które do tej pory chroniły serce i naczynia krwionośne. Ponieważ jednak ból w klatce piersiowej może być również objawem chorób serca, nigdy nie należy go lekceważyć.
3. Jaki śluz w menopauzie jest typowy?
W okresie menopauzy ilość wydzieliny z pochwy zazwyczaj się zmniejsza, a śluz staje się znacznie rzadszy, mniej obfity i często bardziej wodnisty. To efekt spadku poziomu estrogenów, które odpowiadają za prawidłowe nawilżenie i elastyczność śluzówki pochwy.
Bibliografia
[1] Menopause Charity, Joint Pain and Muscles – The Menopause Charity [na:] „The Menopause Charity”, https://www.themenopausecharity.org/2021/10/21/joint-pain-and-muscles/, 21 października 2021 r., dostęp 11 kwietnia 2024 r.
[2] Menopause and Paresthesia: Tingling, prickly skin sensations [na:] „Gennev.com”, https://www.gennev.com/learn/menopause-tingling-all-over-body, 3 sierpnia 2021 r., dostęp 24 kwietnia 2024 r.
[3] Dry eyes and menopause demystified – balance menopause [na:] „balance menopause”, https://www.balance-menopause.com/menopause-library/dry-eyes-and-menopause-whats-the-link/, 25 lipca 2023 r., dostęp 11 kwietnia 2024 r.
[4] Peacock K., Carlson K., Ketvertis K.M., Menopause [na:] „Nih.gov”, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507826/, 21 grudnia 2023 r., dostęp 14 kwietnia 2024 r.
[5] Ibidem.
[6] Katzer K., Hill J.L., McIver K.B., Foster M.T., Lipedema and the Potential Role of Estrogen in Excessive Adipose Tissue Accumulation, „International journal of molecular sciences (Online)” t. 22 nr 21 (2021), DOI: https://doi.org/10.3390/ijms222111720, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8583809/.
[7] Rudziński W, Krejza J. Oddziaływanie estrogenów na mózg ze szczególnym uwzględnieniem działania neuroprotekcyjnego, „Neurologia i Neurochirurgia Polska” 2002 Jan-Feb;36(1):143–56 [na:] „PubMed”, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12053605/, dostęp: 4.01.2026 r.
[8] Zegarska B., Woźniak M., Wpływ estrogenu na zmiany zachodzące w skórze, Przegląd Menopauzalny 2007; 4: 233–238.
[9] Napiórkowska L., Jak hormony wpływają na ciśnienie tętnicze?, [na:]
„Okiem doktor Luizy”, https://okiemdoktorluizy.pl/endokrynologia/jak-hormony-wplywaja-na-cisnienie-tetnicze/, dostęp: 4.01.2026 r.
[10] Demissie M., Milewicz A., Zaburzenia hormonalne w otyłości, Diabetologia Praktyczna 2003, tom 4, nr 3, s. 207–209 [na:] „Via Medica”, https://journals.viamedica.pl/clinical_diabetology/article/viewFile/8737/7444, dostęp: 4.01.2026 r.
[11] Petkowicz B., Piotrkowicz J., Szeszko Ł., Banakiewicz K., Zieliński P., Wybrane aspekty zmian chorobowych jamy ustnej kobiet w wieku menopauzalnym, Przegląd Menopauzalny 4/2013, s. 352–357.
[12] Astramowicz J., Pajor A., Zaburzenia głosu w okresie menopauzy, Przegląd Menopauzalny 4/2012, s. 339–342.
[13] Zmiany owłosienia w okresie menopauzy
[na:] „Instytut Trychologii”, https://trychologia.edu.pl/blog/zmiany-owlosienia-w-okresie-menopauzy
